środa, Wrzesień 20, 2017
Home > Bez kategorii > Krok 4: Czytanie ze zrozumieniem – tajemnica sukcesu

Krok 4: Czytanie ze zrozumieniem – tajemnica sukcesu

Czytanie musimy potraktować nieco inaczej niż zazwyczaj, czyli pominąć standardowe przyzwyczajenia.
Należy pamiętać, że nie jest to wyłącznie „dekodowanie znaków graficznych”, ale przede wszystkim złożona, wielopłaszczyznowa i rozbudowana „praca z tekstem”.

Musimy pamiętać, że czytamy przede wszystkim po to, aby znaleźć rzetelne odpowiedzi na postawione wcześniej pytania.

Koniecznie należy zwrócić uwagę na stan psychofizyczny, w jakim znajdujemy się podczas lektury, tempo i sposób czytania oraz znacznie istotnych fragmentów w tekście.

a. Kondycja psychofizyczna, czyli nasze nastawienie i atmosfera podczas czytania

W artykule „Dwie półkule – dwa światy” możemy przeczytać, że efektywność nauki wymaga aktywizacji obu półkul mózgowych jednocześnie.

Wiadomo, że lewa półkula jest odpowiedzialna za techniczny odbiór tekstu, czyli jego analizę i logiczne zrozumienie, natomiast prawa półkula koordynuje przetwarzanie twórcze, całościowe spojrzenie, czyli syntezę oraz zapamiętywanie ważnych treści.

Chcąc optymalnie zmobilizować cały mózg do pracy warto przed przystąpieniem do lektury wykonać ćwiczenia synchronizujące obydwie półkule – np. Ćwiczenia Dennisona.

Prawa półkula odpowiada za nasz stan emocjonalny podczas czytania, czyli nasze reakcje oraz właściwy sposób odbioru tekstu. Domeną lewej półkuli jest proces czytania, czyli dekodowania znaków graficznych oraz ich właściwa analiza, co w praktyce oznacza, że jest ona automatycznie pobudzana do działania.

Nawiązując do powyższej tezy, szczególna uwagę należy zwrócić na aktywizację prawej półkuli, której prawidłowa praca pozwala zniwelować ewentualne problemy ze skupieniem uwagi podczas czytania oraz zapamiętywania treści (zobacz artykuł: „Niesforna prawa półkula”).

Prawą półkulę można optymalnie pobudzić stosując poniższe metody:

– myśl pozytywnie o samym czytaniu i nauce, często się uśmiechaj, wyobrażaj sobie osiągnięte cele i radość z uzyskanych efektów;

– zwróć uwagę na odpowiednie miejsce do czytania – powinieneś czuć się w nim dobrze i komfortowo, miejsce powinno być uporządkowane, bez śladów bałaganu, ważne jest, abyś siedział wygodnie;

– włącz przyjemną, lekką muzykę, najlepiej relaksacyjną — jest to prosty sposób, by skutecznie pobudzić prawą półkulę;

– wizualizuj to, co czytasz, przetwarzaj w umyśle tekst na obrazy, kształty, kolory, staraj się stosować techniki pamięciowe;

– optymalnie zaangażuj się emocjonalnie w proces czytania — wyznacz sobie określony czas na wykonanie zadania, ustal nagrodę za dobry wynik itp.;

Więcej informacji o aktywizacji prawej półkuli znajdziesz w artykule „Jak oswoić prawą półkulę”.

b) Optymalne tempo i sposób czytania

Tempo i sposób czytania w dużej mierze zależą od indywidualnych cech i możliwości recepcyjnych człowieka. Ważną kwestią na tej płaszczyźnie jest także rodzaj czytanego tekstu, jego tematyka, wielkość czcionki, układ tekstu, objętość poszczególnych akapitów, gęstość nagłówków, pogrubień, podkreśleń, długości wersów itp.

W rzeczy samej istnieje wiele zasadniczych różnic, które w istotny sposób wpływają na tempo czytania oraz percepcję.

Optymalną alternatywą są oczywiście książki napisane w oparciu o zasady funkcjonowania ludzkiego mózgu – publikacje tego typu czyta się szybko i przyjemnie, zapamiętując jednocześnie znaczną ilość informacji.

Z kolei podręczniki akademickie, określane nierzadko mianem stukilogramowych cegieł, przepełnione trudnym, naukowym słownictwem, nierzadko doprowadzają do przysłowiowej czarnej rozpaczy całe rzesze studentów.

Opierając się na powyższych argumentach nietrudno zauważyć, że nie każdą książkę można przeczytać w takim samym tempie.

Warto jednak pamiętać, że istnieje kilka zasad, które umożliwią znacznie szybsze czytanie tekstu. Oto one:

– Zwróć uwagę, aby tempo czytania było dostosowane do tekstu – teksty proste bez jakiejkolwiek obawy można czytać bardzo szybko, zawierają one znane wyrazy i prostą budowę zdań, dlatego też nikt nie powinien mieć problemu z ich rozumieniem. Teksty trudniejsze wymagają odpowiedniego zwolnienia w zakresie tempa czytania, należy jednak pamiętać, że zbyt wolne tempo czytania może rozpraszać uwagę, czego efektem jest słabsze zrozumienie treści.

– Podczas czytania wykorzystuj wskaźniki, np. długopis, palec, zakładkę, pocztówkę lub cokolwiek, czym możesz wodzić po tekście w czasie czytania. Wskaźnik pozwoli zachować odpowiednie tempo oraz skupić uwagę na odpowiednim fragmencie, korzystając z tych prostych narzędzi zapobiegasz także regresji, czyli cofaniu wzroku do wcześniejszych fragmentów.
Użycie wskaźnika optymalizuje proces czytania, przyspieszając go o ok. 20-30%.

– Staraj się objąć wzrokiem więcej niż jeden wyraz – początkowo, bez jakichkolwiek ćwiczeń rozszerzających pole widzenia, spróbuj jednocześnie objąć wzrokiem jednocześnie dwa sąsiednie wyrazy. Z pewnością wykonasz to bez problemu, ograniczając tym samym ilość zatrzymań wzroku na teście połowę, a docelowo przyspieszając tempo czytania.

W miarę możliwości wyeliminuj całkowicie, a przynajmniej znacznie ogranicz wokalizację, czyli głośne wymawianie treści czytanego tekstu w myślach lub na głos. Często jest to trudne, gdyż wymaga odcięcia się od wpajanej i stosowanej przez lata czynności dopełniającej czytanie, aczkolwiek przynosi zaskakujące efekty.

W artykule „Dlaczego szybkie czytanie jest szybie” przeczytasz, że człowiek posiada umiejętność czytania wyłącznie za pośrednictwem zmysłu wzroku, a co ważniejsze, jest to działanie bardziej efektowne niż wokalizacja treści.

Chcąc wyeliminować wokalizację należy zająć wewnętrzny dialog czymś innym, np. nuceniem w myślach znanej piosenki, powtarzaniem wiersza itp.

W pierwszych chwilach po zaprzestaniu wokalizowania może pojawić się znaczny spadek rozumienia czytanego tekstu, nie należy się jednak martwić takim stanem rzeczy – jest to wyłącznie etap przejściowy, wynikający z konieczności przestawienia się mózgu na inny tryb działania.

Po pewnym czasie, w miarę wykonywania olejnych ćwiczeń, poziom rozumienia tekstu wróci do dawnej normy, przy jednoczesnym wzroście tempa czytania.

Więcej informacji o zasadach szybkiego czytania znajdziesz w następnych artykułach.

c) Zaznaczaj w tekście najważniejsze fragmenty, czyli tzw. słowa-klucze

Słowa-klucze, czyli czynność polegająca na zaznaczaniu w tekście ważnych fragmentów, to istotny element czytania ze zrozumieniem.

Mogą to być pojedyncze wyrazy, grup wyrazów, zdania, a nawet dłuższe fragmenty, w których zostały ujęte najważniejsze kwestie danego rozdziału czy podrozdziału.

Z całą pewnością widywałeś teksty, w których przeważająca większość tekstu była „zaznaczona tłem”, pozostawiając wyłącznie nieliczne czyste luki. Wbrew pozorom nie jest to optymalne rozwiązanie i nie o to chodzi.

Podkreślone wyrazy mają stanowić główne hasło, udostępniające określone informacje, mają przyciągać naszą uwagę, mobilizując jednocześnie do aktywnej percepcji w obrębie konkretnego hasła.
Poniżej przedstawiamy kilka zasad i wskazówek, które podpowiedzą co i jak należy podkreślać, aby sobie pomóc.

Zawsze podkreślaj:

– ważne terminy i pojęcia — bez zaznaczania całej definicji, można zaznaczać także wybrane wyrazy z definicji;

– nazwiska, daty i wydarzenia — bez ich szczegółowego opisu lub zaznaczając w opisie wyłącznie pojedyncze wyrazy;

– wplecione w tekst punkty, zasady i funkcje — bez ich definicji, ewentualnie można zaznaczać pojedyncze wyraz z definicji;

– właściwości i cechy — wskazane jest zaznaczanie pojedynczych wyrazów lub małych grup wyrazowych;

– różne słowa kluczowe, znaczące w zakresie prawidłowego zrozumienia tekstu;

– zdania podsumowujące, kluczowe lub zawierające główną myśl akapitu bądź rozdziału.

W żadnym wypadku nie należy podkreślać:

– grupy zdań oscylujących wokół określonego słowa kluczowego – działanie to sprawia, że słowo kluczowe ulega zagubieniu, dezorganizując proces rozumienia treści;

– fragmentów, w których nie ma słów lub zdań kluczowych;

– słów, które nie wpływają na prawidłową percepcję tekstu lub jego fragmentu – podkreślanie tego typu wyrażeń może rozproszyć twoją uwagę, przynosząc efekty odwrotne do pożądanych;

– znacznej ilości słów lub fragmentów – podkreślane wyrażenia powinny się wyróżniać i być zauważalne, nie mogą natomiast stanowić tła dla białych luk.

Wskazane jest także wykonywanie następujących czynności:

– umieszczania w teście rysunków, stawiania znaków interpunkcyjnych w postaci pytajników i wykrzykników oraz indywidualnych symboli;

– podkreślania różnymi, koniecznie wyrazistymi kolorami ważnych fragmentów – w ten sposób rozdzielisz i uwypuklisz różne wątki, co z całą pewnością pozwoli w prosty sposób przygotować notatki.

Z całą pewnością znalazłeś się kiedyś w sytuacji, gdy nie wiedziałeś, co należy podkreślić – wszystko wydawało się ważne.

W takim przypadku najlepiej wypróbować sposobu odwrotnego, czyli wykreślenia maksymalnej ilości słów, które nie wpływają na sens i percepcję konkretnego tekstu. Najlepiej zrobić to ołówkiem, następnie zaznaczyć ważny tekst i usunąć skreślenia.

Ćwiczenie to pozwoli zrozumieć, że w każdym tekście są fragmenty ważniejsze i mniej ważne.

Musisz jednak pamiętać, że – wbrew pozorom – mniej podkreśleń pozwala lepiej zapamiętać istotę tekstu, gdyż większą część uwagi skupiasz na właściwych słowach.

Adam Golonka
Cześć! Cieszę się, że trafiłeś na moją stronę. Mam nadzieję, że to co przeczytałeś spodobało się Tobie i zostaniesz na dłużej ze mną. Pozdrawiam Cię i życzę Ci miłego dnia.